Bitkisel kökenli odun dışı orman ürünleri ihracatının geliştirilmesi olanaklarının araştırılması - Balcı, Bekircan
Ormanlar topluma çeşitli faydalar sunmaktadır. Bu faydalardan yararlanma yıllar içerisinde değişiklik göstermiştir. Önceleri insanoğlu ormanlardan odun ham maddesinin elde edilmesine odaklanılırken, günümüzde odun üretiminin yanında odun dışı orman ürünlerinin sağlanmasına, kırsal kalkınmanın desteklenmesine, toprak, su, hava ve iklim üzerine olumlu etkilerine odaklanmaktadır. Ormanlar çevresel, biyolojik, sosyal faydaların yanında ekonomik olarak da fayda sağlamaktadır. Günümüzde odun ham maddesinin yanında odun dışı orman ürünleri, ekonomik olarak değerlendirilen orman ürünlerindendir. Ormanlardan sağlanmak istenen ekonomik faydanın odun dışı orman ürünleri ile birlikte artabileceği açıktır. Bu çalışmada, bitkisel kökenli odun dışı orman ürünleri ihracatı üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi ve ihracatın artırılmasına katkı sağlamaya yönelik önerilerde bulunulması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda bitkisel kökenli odun dışı orman ürünleri ihracatı yapan firmalara yönelik anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anket çalışması ile ürünlerin üretiminden ihracatına kadar geçen süreçlerde karşılaşıldığı düşünülen sorunlara yönelik firmaların değerlendirmeleri ve bu sorunların çözümü için öneriler belirlenmiştir. Bunun yanında firmaların ihracatını gerçekleştirdiği ürünler, elde ettikleri gelir, alım ve satım fiyatlarının oluşumunda meydana gelen etkenler belirtilmiştir. Elde edilen verilerin analizi excel programı ve IBM SPSS yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. İhracat üzerinde etkili olan en önemli etkenleri ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. İhracat ile ilgilenen yetkililerin büyük çoğunluğu (%87,5) erkektir. Aynı zamanda yetkililerin önemli bir çoğunluğu (%80,37) üniversite ve lisansüstü mezunudur. Faktör analizi sonucunda bilinçli üretim, ürünlerin tazeliği, yeterli bilgi birikimi ve deneyim, eylem planı, kurumsal düzenlemeler, maliyetler ve devlet desteği ihracatta en önemli etkenler arasında olduğu ortaya çıkmıştır. Ülkemizde 43 adet bitkisel kökenli odun dışı orman ürünün üretildiği bulunmuş ancak defne yaprağı, kekik, biberiye gibi belirli ürünlerin üretimine ve ihracatına ağırlık verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ancak bu ürünlerin üretiminin sürdürülebilir şekilde olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca resmi belgelerde ürün çeşitliliği bakımından farklılıklar bulunduğu, bilinçli bir üretimin bulunmadığı, devlet kurumlarının sadece ürünlerin üretimi noktasında yer aldığı, ürünlere yönelik planların ve iş birliklerinin yetersiz olduğu sonucuna varılmış olup bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuştur.