Yerli ve ithal çörek otu (nigella sativa L.) yağının kimyasal karakterizasyonu - Başaran, Eda; Ertaş, Murat; Bursa Teknik Üniversitesi Orman Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı; Lisansüstü Eğitim Enstitüsü (Bursa, 2023)
YERLİ VE İTHAL ÇÖREK OTU (Nigella sativa L.) YAĞININ KİMYASAL KARAKTERİZASYONU ÖZET Çörek otu (Nigella), Ranunculaceae familyasına bağlı bir bitki türüdür. Daha çok sağlığa yararlarıyla bilinir. Eski uygarlıklar döneminden beri yüksek ateş, boğaz enfeksiyonları ve deri rahatsızlıklarında, daha çok tohumlarından elde edilen yağı kullanılmıştır. Günümüzde ise çörek otu tohumunun içerdiği kimyasal bileşenler antioksidan, antialerjenik ve antikanserojen etkiye sahip olduğu yapılan çalışmalarla gösterilmiştir. Çalışmada, yurtdışından getirilen ithal tohumdan Mısır, yurtiçinde yetişen yerli tohumdan (Çorum) sabit yağ eldesi soğuk pres makinesiyle soğuk sıkım yöntemiyle elde edilmiştir. Piyasada satılan ve soğuk sıkım yöntemiyle elde edilen çörek otu yağı örneği ise Bursa ilinden temin edilmiştir. Yurtiçi ve yurtdışı tohum sabit yağlarına ek olarak piyasada satılan paketli soğuk sıkım çörek otu yağlarının kimyasal bileşenleri ve bazı fiziksel özellikleri yapılan analizler (kırılma indis tayini, özgül ağırlık tayini, asit sayısı tayini, sabunlaşma sayısı tayini, peroksit sayısı tayini ve gaz kromatografisi- kütle spektroskopisi tayini) ile karakterize edilmiştir. Kırılma indis değerlerinde Mısır (ithal tohum) sabit yağı 20 °C de (1.47) bulunan numune olmuştur. Özgül ağırlık tayin sonuçları ise 25 °C de yine en yakın Mısır (ithal tohum) 'da bulunmuştur. Asit sayısı tayini için en düşük değer (5,14) piyasadan alınan çörek otu sabit yağı örneğindedir. Sabunlaşma sayısı tayininde ise en yüksek veri (62,50), Mısır (ithal tohum) çörek otu sabit yağında kaydedilmiştir. Peroksit sayısı, Çorum (yerli tohum) (245,81) çörek otu sabit yağında kaydedilmiştir. GC- MS (Gaz kromatografisi- Kütle spektroskopisi) analiz sonuçlarına bakıldığında, oleik asit yüzdesi (serbest asitlik yüzdesi) en düşük Çorum (yerli tohum) çörek otu sabit yağı (%25,89) olarak ölçülmüştür.   Yapılan analiz sonuçlarına bakıldığında, Çorum (yerli tohum) ve Mısır (ithal tohum) çörek otu yağları piyasada satılan çörek otu yağlarından öncelikli olarak tercih edilmesi gerektiği, yerli tohum üretimi ve yağ eldesi desteklenirse hem ekonomi hem de sağlık açısından daha yararlı olacağı kanısına varılmıştır.
Tez (Yüksek Lisans) -Bursa Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2023
Kaynakça : 38-41 sayfa.
Keywords: Nigella sativa L; Çörek otu