Türkçe doğal dil metinlerinden python programlama dili kodu üretilmes - Hatipoğlu, Ayşegül; Bilgin, Turgay Tugay; Bursa Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı; Lisansüstü Eğitim Enstitüsü (Bursa, 2024)
Dil insanların birbirleriyle iletişim kurmak, duygu ve düşüncelerini karşısında bulunan kişiye aktarmak amacıyla kullandıkları iletişim aracıdır. İnsan yaşamının vazgeçilemez bir parçasıdır. Bilgisayar dünyası açısından bakıldığında ise diller insanların günlük yaşamda kullandıkları İngilizce, Arapça, Türkçe gibi doğal diller ve belli kurallar çerçevesinde geliştirilen, bilgisayarların anlayıp makine koduna çevirebildiği ifadeler olan programlama dilleri olarak 2'ye ayrılabilir. Günümüzde çok sayıda programlama dili kullanılmaktadır. Bu dillerinin her birinin kendine özgü yazım kuralları olması dil öğrenimini ve diller arası geçişi zorlaştırmaktadır. Özellikle programlama dilini öğrenmeye yeni başlayan kişilerin bu kurallara alışması zaman almaktadır. Programlama dillerinin sentaksının İngilizce olması da farklı dillerden gelen kişilerin bu adaptasyon sürecini daha zor hale getirmektedir. Bu gibi problemler araştırmacıları doğal dilde programlama yapma fikrine sevk etmiştir. Günlük yaşamda birçok işlemde doğal dil işleme kullanan uygulamalara rastlanmaktadır. Bu uygulamalara örnek verilmek istenirse Bankalardaki sesli yanıt sistemleri, akıllı uygulamalarda karşılaştığımız sohbet robotları, diller arası çeviri programları, yazım denetim programları, metin özetleme sistemleri, dil bilgisi kontrol sistemleri, mesajlaşmalarımızda kullandığımız sonraki kelimenin tahmin edilmesi çalışmaları gibi örnekler verilebilir. Teknolojik cihazlar hayatımızın vazgeçilmez öğelerinden biri konumundadır. Günlük hayatımız da bu denli teknolojinin kullanılması programlama ile profesyonel olarak ilgilenmeyen, eğitim hayatında programlama dersi görmemiş kişilerin de yazılım teknolojilerine ilgi duymasına yol açmaktadır. Diğer bir taraftan da doğal dil işleme çalışmalarının bu kadar ilerlemesiyle birçok araştırmacı doğal dil ifadelerinden programlama dili ifadeleri oluşturma üzerine çalışmıştır. Bu tez çalışmasında Türkçe konuşma dilinde yazılmış doğal dil metinleri kullanılarak, kullanıcının isteklerini karşılayan Python programlama dili kodunun üretimini sağlayan bir sistem tasarımı oluşturulmaktır. Kullanıcıların sorabileceği olası sorulardan oluşan veri setleri çeşitli doğal dil işleme teknikleriyle bir dizi işlemden geçirilmiştir. Ön işleme aşamaları tamamlanan bu veriler Transformer Mimarisi kullanılarak eğitilmiştir. Bu eğitim verisinden elde edilen sonuçlar kullanılarak kullanıcıların girdiği doğal dildeki metinlerini anlamak ve sonuç üretebilmek için bir yapı kurulmuştur. Bu tez çalışmasının amacı Türkçe doğal dilinde yazılmış cümleleri analiz edip, isteklere karşılık gelen Python programlama dili kodu üretimi sağlayan bir yapı tasarlayarak Türkçe dilinde programlar yazabilme imkânı sunmaktır. Literatürde daha önce yapılan çalışmalar incelendiğinde Türkçe dili kullanılarak programlama dili kodu üretilmesi konusunda sınırlı sayıda çalışmaya rastlanmakta, çoğu çalışmanın İngilizce için yapıldığı görülmektedir. Bu nedenle bu alanda yapılacak Türkçe çalışmalar önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışmayla hem otomatik programlama dili kodu üretilmesi konusunda Türkçe doğal dil işleme alanında literatürde bulunan bu eksikliğin doldurulmasına katkı sağlanacak hem de Python gibi çok kullanılan bir dil tercih edilerek bu dili öğrenme konusunda problem yaşayan kişiler için kolaylık sağlanacaktır.
Tez (Yüksek Lisans) -Bursa Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü,2024
Kaynakça 95-100 sayfa
Keywords: Derin öğrenme; Doğal dili anlamak