Tekstil sektöründeki atık su arıtma tesisleri için mikro hidroelektrik santraller - Kaya Günal, Sevim
Çevrenin korunmasına yönelik ülkemizdeki yasal mevzuatlar gereği, endüstriyel tesislerin üretim süreçlerinde farklı amaçlar için kullandıktan sonra ortaya çıkan atık sular, atık su kanallarına deşarj edilirken belirli standartları sağladıktan sonra deşarj edilmelidir. Bu nedenle endüstri tesislerine atık su arıtma tesisleri kurulmaktadır. Bunun yanı sıra gün geçtikçe tüketim alışkanlıklarındaki değişiklikler ve endüstrileşme, su ihtiyacının artmasına; iklim değişikliği ve su kirliliği; kullanılabilir suyun azalmasına neden olmaktadır. Karşımıza çıkan su sorununu çözebilmek için yeni su kaynaklarını arayıp bulmak veya farklı su kaynaklarını farklı konumlara taşımak gibi geleneksel stratejiler tek başına yeterli olmadığı gibi sürdürülebilir de değildir. Sektör bazında inceleme yapıldığında ise tekstil endüstrisinin, nicelik kadar nitelik açısından da çevre kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri olduğu görülmüştür. Tekstil sektöründe diğer sektörlere göre daha büyük miktarlarda su tüketilmektedir ve tüketilen suyun büyük bir kısmı atık su olarak ortaya çıkmaktadır. Tekstil atık suları, sudan uzaklaştırılması zor olan ve aynı zamanda atık suya yoğun renk veren başlıca kirletici olarak boyarmaddeler içermektedir. Tekstil atık suyunun arıtılmadan doğrudan deniz, nehir veya herhangi bir su kaynağına deşarjı ciddi çevre sorunlarına yol açmaktadır. Oluşan çevre sorununun önüne geçebilmek için Atık su Arıtma Tesisleri (AAT) faaliyete geçmeye başlamıştır. Atık su arıtma tesislerinde kullanılan yöntemler; kimyasal, fiziksel ve biyolojik metot olarak alt kollara ayrılmaktadır. Arıtma esnasında kullanılan bu yöntemler yağ, gres, askıda katı madde, renk gibi parametrelere etki ederek atık suyun arıtılmasını sağlamaktadır. Atık su arıtma tesislerine enerji verimliliği yönünden bakıldığında su kaynakları verimliliği artarken tesisin bu işlem için harcamış olduğu elektrik enerjisi artmaktadır. Bu yüksek enerji tüketiminin önüne geçebilmek amacıyla farklı yenilenebilir enerji kaynakları devreye girmektedir. Bunlardan biri olan mikro hidroelektrik güç sistemleri kurulum maliyetinin düşük olması, çevre dostu olması, hava koşullarından bağımsız olarak çalışması, bakımının kolay ve az olması, kurulum için büyük alanlara ihtiyaç duyulmaması gibi olumlu sebeplerden dolayı tercih edilmektedir. Bu çalışmada tekstil sektöründeki atık su arıtma tesislerinde kullanılabilecek mikro HES (Hidroelektrik Santraller) ile enerji üretimi hedeflenmiştir. Bu amaçla Matlab/Simulink kullanılarak benzetimler gerçekleştirilmiştir Elde edilen sonuçlara göre modellemelerin başarılı olduğu görülmüştür.