Türkiye'nin coğrafi bölgelerine göre ailenin yapısal ve sosyolojik analizi - Bayar, Ayşe
Özet Aile kavramı aralarında kan bağı bulunan bireylerin oluşturduğu toplumun en küçük yapı taşı ve toplumun temel sosyal kurumlarından birisidir. Her birey doğduğu andan itibaren bir aile içinde toplumsal norm ve kuralları öğrenerek sosyalleşir. Bir toplumda aile ve ailenin yapısı, o toplumu ve toplum içindeki sosyal yapıyı anlamanın en iyi göstergelerinden birisidir. Bir toplumun sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel ve sosyo-demografik göstergeleri ile aile yapısı arasında yakın bir ilişki vardır. Bu bağlamda incelediğimizde Türk ailesi geleneksel rollerin hâkim olduğu sağlam temeller üzerine inşa edilmiş ve varlığı T.C Anayasası ile koruma altına alınmıştır. Türk toplumu, toplumun temeli olarak aileyi referans almış bir toplum yapısına sahiptir. Türk aile yapısı bölgeler arasında bir takım farklılıklar olsa da genellikle tek eşliliğe dayanan, aile büyüklerinin denetiminde ve toplumun sıkı kontrolünde, aynı zamanda kutsal kabul edilen bir yapıya sahiptir. TÜİK'in yayınlamış olduğu istatistikler ışığında Türk aile yapısı incelediğinde doğu bölgelerinde aileler daha geleneksel ve geniş ailelerden oluşurken batı bölgelerinde ve nispeten sanayinin geliştiği büyükşehirleri de kapsayan bölgelerde ise daha modern ve genellikle çekirdek ailelerin çoğunlukta olduğu görülmektedir. Bu çalışma ile Türkiye'de genel hatları ile aile hayatı, aileye dair geçmişte ve günümüzde yaşanmış aynı zamanda da yaşanmaya devam eden değişim ve dönüşümler ele alınarak, Türk toplumunda sorunlara yol açan ve gelecekte sorun olma ihtimali olan değişimleri ortaya çıkarıp olası sorunlara dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma literatür taramasına dayalı bir çalışma olmasının yanında özellikle TÜİK'in son yıllarda yayınlanan demografi istatistikleri, UNICEF vb. kurumların verilerinden de yararlanılmıştır. Bu çalışmada öncelikle TÜİK'in 2012 ve 2022 yıllarını kapsayan evlenme, boşanma ve doğum istatistikleri incelenerek bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda bölgelerimizin tamamında son on yıl içinde Türk aile yapısında çözülmeler yaşandığı görülmektedir. Son on yıllık süreçte evlenme sayılarında azalma, evlenme yaşında yükselme, boşanma sayılarında artış, doğum sayılarında azalma ve ilk doğumunu yapan kadınların yaş ortalamasında artış olduğu görülmektedir. Son on yıllık süreçte 15 yaş altında anne olan çocuklarda 2012 ile 2022 yıllarını kıyasladığımızda azalma olduğu görülmektedir.