21. yy. Doğu Akdeniz enerji paylaşımı sorunu kapsamında Türkiye-Yunanistan ilişkileri: Çözümün mümkün olup olmadığına dair bir tartışma - Çavuşoğlu, Altuğ
Doğu Akdeniz, stratejik konumu ve deniz ticaretindeki önemi nedeniyle tarih boyunca uygarlıkların rekabet yaşadığı bir coğrafya olmuştur. Günümüzde de zengin enerji kaynakları ile kıyıdaş ülkelerin ve bu tezde önemle vurgulanmak üzere Türkiye ile Yunanistan'ın bölgede hakimiyet kurmak için birbiriyle yarıştığı bir coğrafyadır. Bu yüzden, bu iki ülke arasında bilinen mevcut sorunların yanı sıra en önemli sorunlardan biri Doğu Akdeniz enerji kaynaklarının nasıl ve ne şekilde kimin sahip olacağı veya hakimiyet kuracağı konusu olmaktadır. Çünkü enerji kaynaklarına sahip olmak aynı zamanda hegemonya ve güç yarışının içerisinde olmak demektir. Burada en temel sorun iki tarafın tezlerinin ve ulusal çıkarlarının birbiri ile keskin şekilde çelişmesidir. Öncelikle Yunanistan devletinin kurulduğu tarihten Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulduğu tarihe kadar Yunanistan, Megali İdea ülküsü eşliğinde devamlı olarak Doğu'ya doğru genişlemiştir. II. Dünya Savaşının ardından On İki Adaların Yunanistan'a bırakılması ile Yunanistan'ın yeni hedefi Kıbrıs adasının Yunanistan'a bağlanması olmuştur. Türkiye'nin Kıbrıs'ta Yunanistan'a engel olması Yunanistan'ın Ege ve Doğu Akdeniz'deki emellerine ket vursa da, günümüzde Yunanistan'ın Avrupa Birliği'ne katılması ve uluslararası aktörler ile ittifak kurarak maksimalist politikalar eşliğinde Türkiye'yi bölgede etkisizleştirme politikası uygulaması, Türkiye'nin bu duruma karşı koymasına ve bölgede güç mücadelesinin artarak sürmesine neden olmaktadır. Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'e olan ilgisi; bir adalar ülkesi olarak ülkesel bütünlük tezi altında hem bölgeye geçmişten gelen tarihsel bağdan, hem de Doğu Akdeniz'de keşfedilen enerji kaynaklarına sahip olmanın öneminden kaynaklanmaktadır. Türkiye'nin böyle bir durumda Yunanistan'ın Doğu Akdeniz politikalarına karşı reaksiyoner savunmacı realizm bağlamında uyguladığı politikaları ortaya çıkmaktadır. Çünkü Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de etkili bir aktör olarak varlık göstermesi enerji kaynaklarına erişim konusunda ve buna dayalı olarak ekonomide enerji ithalatından kaynaklı baskının azaltılması noktasında muazzam öneme sahip olacaktır. Ayrıca Doğu Akdeniz'de Türkiye'nin başarısı, Kıbrıs adasının varlığı düşünüldüğünde ülkenin jeopolitik yönden savunma kapasitesini artıracaktır. Bu temel doğrultusunda, çalışma içerisinde Türkiye ve Yunanistan arasındaki mevcut tehdit algısı ve bunun tarihsel gelişimi de göz önüne alınarak Doğu Akdeniz enerji mücadelesine ilişkin politikalar, Münhasır Ekonomik Bölge tartışmaları, tarafların tezleri ve konunun hukuki altyapısı, bir çözümden söz edilip edilemeyeceği, Türkiye ve Yunanistan merkeze alınarak detaylı şekilde incelenecektir.