Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TDBY)'ne göre dolgu duvarların sönüme etkisinin analitik olarak incelenmesi - Akgül, Muhammed
Dolgu duvarlar, mimari işlevleri yerine getirmek için taşıyıcı sistemin içine yerleştirilen bölme veya kaplama amaçlı kullanılan inşaat elemanlarıdır. Genellikle çimento, tuğla, gazbeton blok, briket, hafif beton veya diğer malzemelerden yapılır. Dolgu duvarlar, genellikle yapısal olmayan unsurlar olarak değerlendirilmelerine rağmen, yapı davranışı üzerinde önemli etkilere sahip oldukları bilinmektedir Özellikle son yıllarda yapılan analitik ve deneysel çalışmalar, dolgu duvarların yapıda sadece bölme elemanı olarak katkı vermediğini aynı zamanda yapının ağırlığını ve rijitliğine arttırarak yapının dinamik davranışını etkilediğini göstermiştir. Dolgu duvarların depreme dayanıklılığı, yapıları tasarlarken ve inşa ederken dikkate alınması gereken önemli bir faktördür. Depreme dayanıklı dolgu duvarların tasarımı, malzeme seçimi, inşa tekniği ve yerleşim yeri gibi faktörler, yapıların deprem hasarından korunmasına yardımcı olabilir. Bu çalışmada Van ili Tuşba ilçesine bağlı olan bodrum kat, zemin kat ve 5 normal kattan oluşan 7 katlı yapı, Van ili İpekyolu ilçesine bağlı zemin kat ve 6 normal kattan oluşan 7 katlı yapı ve Bingöl ilinde zemin kat ve 3 normal kattan oluşan 4 katlı yapının deprem davranışı incelenmiştir. SAP2000 programıyla yapıların dolgu duvarlı ve duvarsız olmak üzere iki farklı modeli oluşturulmuştur. Dolgu duvarlı modellemede duvar malzemesi olarak tuğla kullanılmıştır. Farklı analitik modellerle kurulan duvarlı ve duvarsız binanın tepe deplasmanlarını, depremin binada oluşturduğu taban kesme kuvvetlerini ve sönüm karakteristiklerini açıklayabilmek için, yönetmeliğin tanımlamış olduğu zaman tanım alanında lineer hesap yöntemi kullanılmıştır. Modellere 11 farklı deprem kaydı etki ettirilmiştir. Deprem yükü altında çapraz eşdeğer basınç çubuğu modeli kullanılarak sonuçlar elde edilmiştir. Dolgu duvarlı ve dolgu duvarsız çerçevelerin sonuçları kıyaslanmıştır. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 kriterleri dikkate alınarak tartışılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, dolgu duvarın betonarme binalarda bölme eleman olarak kullanılması dolgu duvarların binanın yanal rijitliğini artırdığını ve bundan dolayı binanın doğal titreşim periyodunu azalttığı, binanın tepe deplasman değerini azalttığı ve depremin binada oluşturduğu taban kesme kuvveti değerini artırdığı gözlemlenmiştir. Yapılan karşılaştırmalar sonucunda dolgu duvarın yapılarda taşıyıcı eleman olarak kabul edilip yönetmelikte bu yönde ele alınmasının elzem olduğu sonucuna varılmıştır.