Yeme-içme sektöründe aile işletmesi olarak faaliyet gösteren işyerlerinde çalışanların demografik özelliklerine göre nepotizm (Kayırmacılık) algıları: Bursa örneği - Sarı, Elif; Rüzgar, Nilüfer; Bursa Teknik Üniversitesi İşletme Ana Bilim Dalı; Lisansüstü Eğitim Enstitüsü (Bursa, 2024)
Aile işletmesi, aile bireylerinden biri ya da birkaçı tarafından kurularak işletmenin devamlılığı ve kar elde etmesi amacıyla kurulmuş olan işletme türüdür. Aile işletmelerinin yaygın olması ve işlevleri sebebiyle avantajları bulunurken, aynı sebeplerden dolayı dezavantajları da bulunmaktadır. Aile işletmelerinin nesillerden nesillere aktarılması ve başarılı bir şekilde devredilmesi amaçlanarak, sürdürülebilirliğin sağlanması için stratejiler geliştirilerek, bu stratejiler doğrultusunda planlar yapılması gerekmektedir. Aile şirketlerinin sürdürebilirliğinin sağlanması için en önemli strateji kurumsallaşmadır. Kurumsallaşma bir işletmede sistem kurulması anlamına gelmektedir. Kurumsallaşma öncelikle aile ilişkilerinin iş ilişkilerinden ayrılmasıyla başlayarak, kurumun profesyonelleşmesi ile devam eden bir süreci kapsamaktadır. Kurumsallaşma ile aile anayasası, aile meclisi ve yönetim kurulunun oluşturulması gibi yükümlülükler ortaya çıkmaktadır. Bir aile anayasasına sahip olmak aile içindeki çatışmaları önleyerek, iş ve aile ilişkilerinin ayrıştırılmasında önemli bir rol oynarken işletmenin de sürdürülebilirliğine etki etmektedir. Ancak, sürdürülebilirliğin sağlanamamasındaki en büyük engellerden birisi kurumsallaşmanın doğru zaman ve doğru şekilde yapılamamasından kaynaklanırken bir diğer engel ise, nepotizm olarak gözlemlenmektedir. Aile işletmelerinde, aile bireylerinin kayırılarak üst düzey görevlerde bulundurulması sonucunda iş ve aile ve iş ilişkilerinin iç içe geçmesi gibi problemler ortaya çıkabilmektedir. Nepotizm, istihdam sağlanırken kişilerin bilgi, beceri ve yetenekleri göz önüne alınmadan sadece kan bağı ya da yakınlık yolu ile göreve getirilmesi ve ayrıcalıklar sağlanmasıdır. Bu bağlamda, işletmelerde nepotizmin önüne geçebilmek için de kurumsallaşma büyük bir önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, yeme-içme sektöründe aile işletmesi olarak faaliyet gösteren işletme çalışanlarının demografik özelliklerine göre nepotizme ilişkin tutum ve algılarını araştırmaktır. Araştırma kapsamında demografik sorular ve Abdalla, Maghrabi and Al-Dabbagh (1994) tarafından geliştirilen, 14 ifadelik Nepotizm Ölçeğinden oluşan bir anket formu oluşturularak katılımcılara elden ve elektronik posta yoluyla iletilmiştir. Anketlere 231 katılımcıdan dönüş olmuştur ve toplanan veriler SPSS 26.0 paket programında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, terfi boyutu ile eğitim karakteristiği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu (p <0,05) gösterirken yaş ve cinsiyet karakteristiği ile her iki boyut (terfi ve ödül/ceza) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığını (p >0,05) göstermektedir.
Tez (Yüksek Lisans) -Bursa Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü,2024
Kaynakça 48-47 sayfa
Keywords: Aile işletmeleri; Nepotizm