Karbon ayak izinin hesaplanması: Alüminyum firması örneği - Aşır, Büşra
Sanayi devrimi ile doğal kaynaklara olan talep gün geçtikçe artmıştır. Kaynakların bilinçsiz olarak kullanılması ve bilinçli veya bilinçsiz olarak çevre için yeterli önlemlerin alınamamasından dolayı günümüzün en büyük küresel sorunlarından biri olan iklim değişikliği sorunu ortaya çıkmıştır. İklim değişikliğinin ana nedeni sera gazı emisyonlarıdır. Sera gazı emisyonları kaynaklı olarak dünya yüzeyinin sıcaklığı ortalama değerin üstüne çıkmaya başlaması nedeni ile küresel ısınma meydana gelmektedir. Küresel ısınma kaynaklı da iklim değişikliği sorunu oluşmaktadır. Sera gazı emisyonlarının azaltımını sağlayarak küresel ısınmayı kontrol altına almak için uluslararası düzeyde birçok çalışma yapılmıştır. İklim krizinin büyümesini engellemek amacıyla 196 ülke 2016 yılında Paris İklim Anlaşmasını imzalamış olup, ülkemiz de 2016 yılında imzalamış olduğu söz konusu anlaşmaya 2021 yılında taraf olmuştur. Bu bağlamda ülkemizin hedefi 2053 yılında karbon nötr olacak şekilde iklim krizinin yönetimini sağlamaktır. 2019 yılında Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler de iklim krizi ile mücadele kapsamında Yeşil Mutabakat sürecini başlatarak 2050 yılı karbon nötr bir kıta hedefi ile çalışmalarını sürdürmektedir. Yeşil mutabakat sürecinin bir parçası olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile de bir emisyon ticaret sistemi oluşturulması ve karbon yoğun üretim gerçekleştiren sektörlerin emisyonlarını ölçerek azaltımı için gerekli önemleri alması hedeflenmektedir. Bu kapsamda başlangıçta; alüminyum, demir-çelik, gübre, çimento, elektrik ve hidrojen üretim konusunda faaliyet gerçekleştiren tesisler sürece dahil edilmiştir. Ancak AB'nin 2050 yılı iklim hedefi doğrultusunda sektörler ilerleyen yıllarda genişletilecektir. SKDM'nin ana hedefi emisyon kaçaklarını önlemektir. SKDM kapsamında Avrupa Birliği dışında üretilen ürünlerin emisyonları dikkate alınarak bir vergilendirmeye tabi tutulması amaçlanmaktadır. Eğer SKDM kapsamındaki sektöreler yeterli önemler alınmazsa; sektörleri büyük riskler beklediği aşikardır. Dolayısıyla SKDM kapsamındaki sektörlerin en kısa sürede sera gazı envanterini hazırlayarak sera gazı emisyonlarını ölçmesi ve gerekli önlemleri alması yüksek önem arz etmektedir. Sera gazı emisyonlarının ölçülmesi için birçok hesaplama metodolojisi mevcuttur. ISO 14064-1 standardı da sera gazı emisyonlarının hesaplanması ve raporlamasında kullanılmaktadır. Mevcut tez çalışması kapsamında seçilen bir alüminyum tesisinin, ISO 14064-1 standardına göre doğrudan sera gazı emisyonları ve enerji dolayı sera gazı emisyonları hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalarda; doğrudan emisyonlar≈ 24.000 ton CO2e ve enerji dolaylı emisyonlar ≈ 14.239 ton CO2e olarak bulunmuştur. Yapılan çalışmada alüminyum üretim tesisinin sera gazı hesaplaması gerçekleştirilmiş olup, sera gazı emisyon azaltım stratejilerinin belirlenmesine ışık tutulmuştur.