Bursa yöresi anadolu kestanesi ormanlarında kestane gal arısının uçuş dinamiğinin farklı tuzak tipleriyle tespit edilmesi - Biçici, Murat
Dünya genelinde önemli bir ekonomik değere sahip olan Anadolu kestanesi (Castanea sativa Mill.), özellikle Bursa yöresinde geniş bir yayılışa sahiptir ve bölgenin önemli bir tarımsal ürünüdür. Ancak, son yıllarda kestane gal arısı (Drycosmus kuriphilus Yasumatsu) tarafından oluşturulan tehdit, bu değerli bitkinin üretimini ve kalitesini ciddi şekilde etkilemektedir. Çevresel değişiklikler ve antropojenik faaliyetlerin bir sonucu olarak, bu zararlıların yayılış alanları hızla değişmekte ve zararlı türlerin listesine sürekli yeni üyeler eklenmektedir. Uluslararası bitki ticaretindeki artış ve iklim değişikliği, egzotik türlerin coğrafi sınırları aşarak yabancı ekosistemlere yerleşmelerini kolaylaştırmakta, bu durum da biyoçeşitlilik için ciddi tehditler oluşturmanın ötesinde, ormancılık, tarım ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır.Türkiye'nin iklim koşulları ve geniş bitki çeşitliliği, orman ekosistemlerinde çok sayıda böcek türünün uzun süreler boyunca yaşamasına imkan tanımıştır. İklim faktörleri, entomolojik kaynaklı zararların oluşumunda önemli bir rol oynamakta; konukçu bitkilerin direncini azaltarak zararlı böcek türlerinin üreme kapasitesinde ve popülasyonlarında artışlara yol açabilmektedir. İklim değişikliğinin bir sonucu olarak ülkemiz ormanlarında, istilacı türlerin sayı ve yayılımında dikkate değer artışlar meydana gelmekte ve belirli zararlı türlerin önemli ölçüde tahribat oluşturduğu bilinmektedir. Türkiye ormanlarında 2014 yılında ilk kez tespit edilen Kestane gal arısı (Dryocosmus kuriphilus Yasumatsu), kestane ağaçlarına ciddi zararlar vererek meyve, odun ve bal üretimi alanlarında kayda değer kayıplara neden olmuştur.Bu çalışmada, Bursa Yöresi Anadolu Kestanesi (Castanea sativa Mill.) ormanlarında kestane gal arısı [Dryocosmus kuriphilus Yasumatsu (Hymenoptera: Cynipidae)]'nın uçuş dinamiğinin bazı tuzak tipleriyle tespit edilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.Çalışmada, farklı cezbedici maddelerle kombinlenmiş renkli yapışkan tuzaklar kullanılarak ergin böceklerin yakalanma oranları incelenmiştir. Yapılan gözlemler, sarı renkli yapışkan tuzakların ve bira (malt özü) ile toz şeker karışımını içeren sarı renkli cezbedicinin, kestane gal arısını çekmede en etkili yöntem olduğunu göstermiştir. Ayrıca, ergin uçuş tarihleri ve popülasyon yoğunlukları üzerine iklim faktörlerinin ve yükseltinin etkisi de irdelenmiştir. Sonuçlar, kestane gal arısına karşı yürütülen mücadelede, bu tuzak ve cezbedici kombinasyonunun etkili bir araç olabileceğini ortaya koymaktadır. En yüksek böcek popülasyonunun iklim koşulları ve yükseltiye bağlı olarak Karacabey'de 02.07.2022 tarihinde; Uludağ'da ise 01.08.2022 tarihinde olduğu gözlemlenmiştir.Bu bulgular, zararlı ile mücadelede alternatif yöntemler geliştirilmesine katkı sağlayacak ve sürdürülebilir kestane üretimine olanak tanıyacaktır.