Farklı kap ortamlarının Türk kızılağacı (Alnus Orientalis Decne.) fidan karakterleri üzerine etkileri - Kavraz, Güven
Betulaceae familyası Alnus cinsinden olan Türk kızılağacı (Alnus orientalis Decne.) Türkiyede doğal olarak yetişen türler arasında yer almaktadır. Türk kızılağacı endüstriyel plantasyon, su kenarlarının restorasyonu, maden ve çöp sahalarının rehabilitasyonu ve kent ağaçlandırmaları gib birçok alanda kullanımı mümkün Doğu Akdeniz için endemik bir ağaç türüdür. Çalışmada Türk kızılağacının farklı kap ortamlarının fidan karakterleri üzerine etkisini araştırmak hedeflenmiştir. Tohumlar Türk kızılağacının doğal yayılış gösteren Bucak, Anamur ve Fethiye'den toplanmıştır. Denemede iki farklı ortam kullanılmıştır. Birinci ortam (toprak) için kap harcı olarak standart tüp harcı %50 orman toprağı + %30 torf + %20 gübre kullanılmıştır. İkinci ortam (perlit) için ise %50 perlit + %50 dere kumu kullanılmıştır. Deneme boyunca fidanlara ilave gübreleme işlemi yapılmamıştır. Toprak ve perlit ortamlarında Bucak, Fethiye, Anamur Türk kızılağacı populasyonlarına ait tüm fidanların çap ve boy değerleri Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında ölçülmüştür. Aralık ayında üç populasyondan toprak ve perlit ortamında yetiştirilen rastgele seçilmiş toplamda 90 fidanda yan dal, gövde ve kök kısımlarına ayrılarak biyokütle ölçümleri yapılmıştır. Toprak ortamda kızılağaç popülasyonlarında boy karakterinde istatiksel olarak farklar gözlenmezken, çap değerleri açısından ise anlamlı farklılıklar görülmüştür. Diğer yandan perlit ortamında boy ve çap açısından istatiksel farklar bulunmamıştır. Aralık ayında perlit ortamında nihai boylar 12,79 cm ile 18,07 cm arasında değişirken, toprak ortamında ise 37,63 cm ile 41,80 cm arasında değişmektedir. Perlit ortamında nihai çaplar 4,30 mm ile 5,32 mm arasında değişirken, toprak ortamında ise 9,83 mm ile 11,33 mm arasında değişmektedir. Kızılağaç populasyonlarına ait fidanların perlit ortamında boy artımları %44-%50 arasında en fazla Ekim ayında yaptığı görülmüştür. Tüm popülasyonlara ait fidanlarda ise her iki yetiştirme ortamlarında en düşük çap ve boy artımını Aralık ayında yaptığı gözlenmiştir. Kızılağaç popülasyonlarına ait fidanlarda yetiştirme ortamlarının boy ve çap değerlerindeki varyans içindeki payları sırasıyla %45 ile % 29 olduğu tespit edilmiştir. Boy değerlerindeki varyansın en fazla ortamdan (%45), çap değerlerindeki varyansın en fazla ise aydan (%37) kaynaklandığı görülmüştür.Tüm popülasyonlara ait kızılağaç fidanlarının yan dal, gövde, kök, toplam biyokütle, toprak üstü biyokütleleri açısından toprak ve perlit ortamlarında yapılan T-testi analizinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Kızılağaç popülasyonlarına ait perlit ortamındaki fidanların toprak altı biyokütlesi toprak üstü biyokütlesinin yaklaşık 4 katı iken, toprak ortamında yetişen kızılağaç fidanlarının toprak altı biyokütlesi toprak üstü biyokütlesinin yaklaşık 2 katıdır. Her iki ortamında da Bucak popülasyonu en düşük biyokütleye sahip olduğu görülmüştür. Toprak ortamında Fethiye popülasyonuna ait fidanların biyokütleleri en fazla olduğu görülürken pertlit ortamda ise Anamur popülasyonu ilk sırayı almıştır.