Arı poleni ve reyhan (Ocimum basilicum L.) uçucu yağı kombinasyonunun antioksidan kapasite ve antimikrobiyal aktivitesinin belirlenmesi - Yılmaz, Hacer
Gıda ürünlerinde başlıca bozulma sebebi mikroorganizmalardır. Gün geçtikçe antimikrobiyal maddelere karşı direnç geliştiren bu bozulma etmenleriyle mücadele etmek zor bir hal almıştır. Bu durumla mücadele etmek için antimikrobiyal maddeleri bir arada kullanarak hem kullanılan dozları düşürmek hem de sinerjik etkiyle mikroorganizmaların direnç kazanmasını zorlaştırmak başvurulan yollardan biridir. Bu tez çalışmasında güçlü antimikrobiyal ve antioksidan özellikleriyle bilinen reyhan'ın (Ocimum basilicum L.) kurutulmuş yapraklarından elde edilen uçucu yağ (RUY) ve arı poleninin (AP) bir arada gösterdiği antimikrobiyal ve antioksidan etki incelenmiştir. Bu bileşenlerin toplam fenolik madde miktarı ve antioksidan aktivitesinin araştırılması için TPC ve DPPH analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda arı poleni ve reyhan uçucu yağının toplam fenolik madde miktarı sırasıyla 90,132 mg gallik asit eşleniği GAE/100 g ve 10292,668 mg GAE/100 g olduğu tespit edilmiştir. Antimikrobiyal aktivitenin belirlenmesi için sıvı mikrodilüsyon yöntemi ve agar kuyucuk difüzyon yöntemi kullanılmıştır. Arı poleni ve reyhan uçucu yağı ile yapılan MİK ve MBK analizlerinde bakterilerden en düşük değer K. pneumaniae üzerinde belirlenmiştir. C. parapsilosis (klinik izolat) ise en yüksek MİK ve MBK değerine sahip olan mikroorganizma olarak tespit edilmiştir. Agar kuyucuk difüzyon analizi sonucunda 800 mg/mL arı poleni uygulamasına en dirençli bakterilerin Gram-negatif bakterilerden E. coli ATCC 25922 ve S. typhimurium ATCC 14028 olduğu belirlenmiştir. AP'nin etkileri incelendiğinde test mayaları (S. cerevisiae ve C. parapsilosis) üzerinde zon oluşturamadığı gözlenmiştir. En duyarlı bakterinin ise 9,25 mm zon çapı ile K. pneumaniae olduğu belirlenmiştir. Reyhan uçucu yağının 40 µL/mL uygulamasında Gram negatif bakterilerden L. monocytogenes ATCC 7644, mayalardan S. cerevisiae ve C. parapsilosis üzerinde zon oluşturmadığı tespit edilmiştir. RUY'a karşı en duyarlı bakterinin ise 9,47 mm zon çapı ile K. pneumaniae olduğu saptanmıştır. Arı poleni ve reyhan uçucu yağının bir arada antimikrobiyal madde olarak gösterdiği sinerjik etkiyi belirlemek için Fraksiyonel İnhibisyon Konsantrasyonu (FİK) analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda iki antimikrobiyal maddenin bir arada sinerjik etki göstermediği, B. cereus ATCC 10876, S. aureus ATCC 25923 ve S. epidermidis ATCC 12228 üzerinde indiferan etki gösterirken diğer tüm bakteriler üzerinde antagonist etki gösterdiği belirlenmiştir.