Demiryollarında çalışan makinistlerin iş yükünün NASA-TLX yöntemiyle analizi - Koçer, Meryem; Efe, Ömer Faruk; Bursa Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı; Lisansüstü Eğitim Enstitüsü (Bursa, 2024)
Dünya çapında hızlı değişim ve yenilikler yaşanmaktadır. Şirketlerin varlığını sürdürebilmesi için sadece teknolojiye yatırım yapılması yeterli olmamakla birlikte aynı zamanda çalışanların sürekli yüksek verimlilikte çalışmasına yönelik uygulamalar da ele alınmalıdır. Verimlilik artışını etkileyen faktörler arasında çalışma ortamının fiziki durumu, koşulların ergonomisi, organizasyonel ergonomi ve iş tatmini bulunmaktadır. Ergonomi işi insanın yeteneklerine, fiziksel ve psikolojik durumlarını göz önüne alarak düzenlemek ve bunu uygulamayı amaçlamaktadır. Firmalar arasında rekabet her zaman hissedilir ancak bu durumu avantaja çevirebilecek en önemli unsur insan kaynağıdır. Uygun ergonomik koşullarla motive olmuş çalışanların üretkenliğinin ve iş tatmininin arttığı gözlemlenecektir. Araştırma; demiryolu sektörü çalışanlarının iş yüklerinin Bulanık TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) (İdeal Sonuç Odaklı Çok Ölçütlü Karar Verme), Bulanık COPRAS (ComplexPRoportionalAssessment) (Karmaşık Orantılı Değerlendirme) ve NASA-TLX (The NASA Task Load Index) (NASA Görev Yükü İndeksi) yöntemiyle analizi konusunda literatüre katkı sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Çalışanın belirli bir sürede kaliteli olarak yapması gereken iş hacmi olarak belirlenen iş yükü işin zorluk seviyesi ve çalışanın çalışma becerisi, iş yüküne ilişkin algıyı ortaya çıkarmaktadır. Çalışmada demiryollarında çalışan makinist personelin hissettikleri iş yükünün çeşitli faktörler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örnek grubunu demiryolları sektöründe çalışan 210 makinist personel ile yapılan anketler oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama için NASATLX yönteminden faydalanılmış, bu yöntemle oluşturulan anket makinist çalışanlara uyarlanarak kullanılmıştır. Yapılan çalışmada çok sayıda karar verici bulunması ve bulanık ifadeler ile değerlendirme yapılması nedeniyle ortak bir sonuç elde etmek için verilerin analizinde ÇKVV ( Çok Kriterli Karar Verme) tekniğinden Bulanık TOPSIS ve Bulanık COPRAS kullanılmıştır. NASA-TLX yönetiminde kabul görmüş kriterler ise değişik sektörlerde birçok çalışmada uygulanan kriterlerden seçilmiştir. Sonuçlar analiz edilirken önce tüm katılımcıların vermiş olduğu cevaplara bakılmış daha sonrasında ise veriler deneyim ve iş birimi düzeyine göre ayrılarak iki farklı ÇKKV yöntemiyle analiz edilmiş, karşılaştırılmış ve yorumlanarak tavsiyeler verilmiştir. Araştırma sonucunda tüm katılımcıların verdiği yanıtların ve çalışanları deneyim ve iş birimlerine göre gruplandırdıktan sonra verilen yanıtların hem Bulanık TOPSİS hem de Bulanık COPRAS yöntemi ile analiz edilmesi sonucu en çok bilişsel yükün yaşandığı çalışma alanının İş4 olduğu görülmüştür.
Tez (Yüksek Lisans) -Bursa Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü,2024
Kaynakça : 63-74 sayfa
Keywords: Bulanık mantık; Bilişsel iş yükü