Dijital pazarlamada yapay zekânın rolü: Havacılık sektöründe keşifsel bir araştırma - Çakır, Necati
Günümüz dünyasında hızlı teknolojik ilerlemeler ve bilgiye kolay erişim, küresel ölçekte tüketici davranışlarında büyük değişimlere yol açmaktadır. Artık tüketiciler, yalnızca kaliteli ürün ve hizmet beklentisiyle sınırlı kalmamakta; üretim süreçlerinin çevreye duyarlı ve sürdürülebilir olmasını da talep etmektedir. Bu dönüşüm, işletmelerin yalnızca ürün odaklı yaklaşımlarını yeniden değerlendirip çevresel, toplumsal ve ekonomik sürdürülebilirlik unsurlarını iş modellerine entegre etmelerini gerektirmiştir. Bu bağlamda, yapay zekâ (YZ) teknolojisi, işletmeler için üretim süreçlerinden pazarlama faaliyetlerine kadar pek çok alanda kritik bir yenilikçi araç haline gelmiştir. Özellikle dijital pazarlama stratejilerinde yapay zekâ, veri analitiği, tüketici davranışlarının tahmini, kişiselleştirilmiş reklam kampanyalarının tasarlanması, zamanında geri bildirim sağlanması ve müşteri deneyimlerinin optimize edilmesi gibi alanlarda çığır açıcı faydalar sunmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye genelinde faaliyet gösteren havacılık sektörüne odaklanılmış ve dijital pazarlamada yapay zekânın rolü derinlemesine incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, beş ulusal ve üç uluslararası havayolu şirketinin pazarlama departmanında çalışan bireyler oluşturmuştur. Kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenen 209 katılımcıdan elde edilen veriler, dijital pazarlama stratejilerinde yapay zekânın etkisini ölçmek için değerlendirilmiştir. Katılımcıların tutum ve davranışlarını ölçmek amacıyla üç temel ölçek kullanılmıştır: dijital pazarlama davranışları ölçeği, yapay zekâya yönelik genel tutum ölçeği ve hizmet kalitesi için yapay zekâ kullanım ölçeği. Verilerin analizinde, istatistiksel paket programlarından yararlanılmış ve analiz sürecinde frekans analizi, açıklayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizi ve regresyon analizi gibi yöntemler uygulanmıştır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda, orijinal ölçeklerle uyumlu ve dijital pazarlamada yapay zekâ kullanımını ölçmek için uygun olduğu tespit edilen ölçekler geliştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, yapay zekâ kullanımının, hizmet kalitesinde anlamlı bir artış sağladığını ve bu artışın algılanan değer ile müşteri memnuniyetine pozitif bir etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Müşteri memnuniyeti, dijital pazarlama davranışlarını doğrudan olumlu yönde etkileyen bir unsur olarak belirlenmiştir. Özellikle hizmet kalitesi için yapay zekâ teknolojilerinin kullanımının, müşteri sadakati ve dijital pazarlama performansı üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, havacılık sektörü gibi yoğun rekabetin yaşandığı alanlarda, şirketlerin yapay zekâ teknolojilerini daha etkin ve stratejik bir şekilde kullanmalarının önemini vurgulamaktadır. Araştırma sonuçları, pazarlama stratejilerinin yeniden yapılandırılmasında ve dijitalleşme süreçlerinde yapay zekânın sunduğu fırsatların değerlendirilebilmesi için değerli bir rehber sunmaktadır. Yapay zekâ, yalnızca operasyonel verimliliği artırmakla kalmamakta, aynı zamanda müşteri memnuniyetine dayalı sürdürülebilir bir rekabet avantajı oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.