Bursa-Osmangazi karaçam ve kızılçam karışık meşcerelerinde yangının bazı toprak kimyasal, fiziksel ve hidro-fiziksel özelliklerine etkisi - Güğül, Rabia
Ekosistemlerin işleyişi ve insan yaşamı için hayati öneme sahip, bitkiler için beslenme ve durak yeri olan toprak, doğal kaynaklarımız arasında en önemli ve temel unsurlardan biridir. Toprak kalitesini düşürerek verimliliğini azaltan, toprağı olumsuz etkileyen faktörler sıklıkla insan aktivitelerinden kaynaklanabildiği gibi sel, taşkın, kuraklık, yangın vb. doğal süreçler aracılığıyla da oluşabilmektedir. Yangın ve toprak özellikleri arasındaki ilişki oldukça karmaşıktır. Yangınların toprak üzerindeki etkileri, toprak türü, yapısı, nem içeriği gibi faktörlere bağlıdır ve bu etkileşimler, yangınların yayılma hızını, şiddetini ve sonuçlarını belirler. Toprakların yangına karşı hassasiyeti ve yangın sonrası toparlanma süreçleri de çevresel dengenin korunması açısından büyük önem taşır. Yangın sonrası, orman ekosistemlerinin sürdürülebilirliği için de toprak ve bitki örtüsünün yenilenmesi kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada orman yangınının toprak özellikleri üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla 50 adet orman yangınından etkilenen alandan, 50 adet de bitişiğindeki yangın zararının görülmediği alandan bozulmuş ve bozulmamış toprak numuneleri alınmıştır. Toprak numunelerine ait tekstür (kum, kil, toz miktarı), su tutma kapasitesi, geçirgenlik, hidrolik iletkenlik, hacim ağırlığı, organik madde miktarı, pH, elektriksel iletkenlik, dispersiyon ve kil oranı gibi özellikler tespit edilerek iki alan arasındaki istatistiksel farklılıklar ortaya konmuştur. Araştırmaya konu olan topraklara ait özelliklerin tanımlayıcı istatistik analizleri (ortalama, en yüksek ve en düşük değerler, standart sapma, yatıklık, basıklık vb.) yapılmış; değişkenlerin normal dağılıma sahip olup olmadığını belirlemek için Kolmogorov-Smirnov tek örneklem testi kullanılmıştır. Yanan ve yanmayan alanlardaki toprak özelliklerinin karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t testinden (normal dağılım gösterenlerde) ve Mann Whitney U testinden (normal dağılım göstermeyenlerde) yararlanılmıştır. Bulunan ortalamalar arasındaki farkın önemlilik kontrolü "Bağımsız Örneklem T testi" ve "Mann-Whitney U testi" ile yapılmıştır. Yanan ve yanmayan alandan alınan toprak örneklerinde su tutma kapasitesi, hidrolik iletkenlik, hacim ağırlığı, pH, EC, dispersiyon oranı ve organik madde yönünden p<0.05 düzeyinde önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Bu özelliklerden toz içeriği, su tutma kapasitesi, organik madde miktarı, elektriksel iletkenlik ve kil oranı orman alanında yanan alana göre daha yüksek değerlere sahip olmuştur.