Orman alanlarındaki yolların görsel kalite açısından değerlendirilmesi - Çankal, Şeyma Demet (2016)
Orman yollarının planlanması ve yapımı çok sayıda fiziksel, ekolojik ve sosyal faktörlerin dikkate alınmasını gerektiren kompleks bir problemdir. Son yıllarda orman alanlarında yer alan farklı standartlarda yolların görsel kalitesi konusunda halkın yükselen bir duyarlılığı ortaya çıkmıştır. Uygun planlama tekniklerinin ve bakım çalışmalarının uygulanmadığı yollar görsel kaliteyi olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu tez çalışmasında, orman alanı içinde yer alan farklı standartlardaki yolların görsel kalite üzerine etkisi araştırılmıştır. Bu kapsamda Uşak Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Paşacık Orman İşletme Şefliği sınırlarında yer alan orman alanlarındaki bazı yolların fotoğrafları çekilerek bir arşiv oluşturulmuştur. Daha sonra, bu fotoğraflar orman yolları konusu ile ilgili kişilere (öğretim üyesi, lisansüstü öğrenciler, lisans öğrencileri) gösterilerek, anket uygulaması ile görsel kalite değerlendirmeleri yapılmıştır. Görsel kalite ile ilgili olarak yol elemanlarından kazı şevi, dolduru şevi ve platform durumu dikkate alınmıştır. Orman içi yol ağlarının uzak mesafelerden gözlemlendiğinde görsel kalite üzerindeki etkileri de yol elemanlarına (kazı şevi, dolduru şevi, yol platformu) ve yol tiplerine (vadi yolu, yamaç yolu, sırt yolu) göre değerlendirilmiştir. Ayrıca, yolların üstyapı kaplama malzemesi durumu dikkate alınarak, farklı yol üstyapı tiplerinin (ham yol, orman yolu, stabilize yol, asfalt yol) xii görsel kalite üzerindeki etkileri yol elemanlarına (kazı şevi, dolduru şevi, yol platformu) göre farklı iklim koşulları (normal ve yağışlı hava) için değerlendirilmiştir. Bu yol tiplerine göre özellikle platformun görsel kalite üzerindeki etkisi yine farklı iklim koşulları için ortaya konulmuştur. Daha sonra, istatistik analizler (korelasyon testi, lineer regresyon analizi) gerçekleştirilmiş ve görsel kalite üzerinde etkili olan faktörler değerlendirilmiştir. Sonuçlar, yol seksiyonlarının yakından ve uzaktan görünümünün değerlendirildiği iki aşmada da, görsel kalite üzerinde en fazla etkiye sahip olan yol elemanının kazı ve dolduru şevi olduğunu göstermiştir. Kazı ve dolduru şevinde vejetasyon varlığının görsel kalite üzerinde önemli ölçüde etkili olmuştur. Yol tipleri karşılaştırıldığında yamaç yollarının uzak mesafelerden daha az görünür olması nedeniyle görsel kalite açısından diğerlerine göre daha iyi durumda olduğu sonucuna varılmıştır. Farklı iklim koşulları dikkate alınarak yol yüzeyi tipleri karşılaştırıldığında, normal iklim koşullarında ham yol ve orman yolunun, stabilize ve asfalt yollara oranla estetik açıdan iyi olduğu belirlenmiştir. Yağışlı havalardan sonra ise yüzeysel akışın şiddetine de bağlı olarak yol platformu başta olmak üzere bütün yol elemanları önemli ölçüde tahrip olduğundan ham yol ve orman yolunda görsel kalite düşmüştür. Anahtar Kelimeler: Orman yolları, yol tipleri, görsel kalite, estetik değerlendirme